Allerji, vücut normalde zararsız olan maddelere karşı anormal ve zararlı bağışıklık sistemi cevapları vermesidir...
Allerji vucudumuzun bağışıklık sisteminin çevremizde bulunan ve zararlı olmayan bazı maddelere karşı, ki bunlara allerjen denir....
Vücudumuzu hastalıklardan koruyan bağışıklık sistemi bazı kişilerde, normalde zararlı olmayan maddelere karşı da reaksiyon gösterebilir.
Atopik yani "allerjik bünyeye sahip" kişilerde, allerjenlerle bağışıklık sisteminin tekrarlayan karşılaşmaları sonucunda, allerjenlere karşı IgE tipinde antikorlar oluşur.....
Burunun inflamasyonu dediğimiz iltihabını içeren hastalığı tarif etmede kullanılır. Burun akıntısı, hapşırma ve günde en az 1 saat devam eden burun tıkanmasıyla kendi belli etmektedir.....
“Çocuklarda atopik dermatit”, çocukluk çağı egzeması diye de adlandırılan alerjik deri hastalığıdır. Bu egzema erişkinlerden tamamen farklıdır. Çocukların % 0.5-3' ünde görülen bu rahatsızlık için en yüksek risk anne başta olmak üzere ailede alerjik hastalık olmasıdır. Çocuklarda atopik dermatitin en önemli özelliği bu hastalığın bulgularının sadece deri ile sınırlı olmaması, astım ve alerjik rinit (bahar alerjisi) diğer alerjik hastalıklar için yatkınlık ....
Astımlı hasta egzersiz ve spor yaparken karşımıza çıkabilecek durumlar ve sorunlar hakkında soru cevap şeklinde sizi bilgilendirmeyi amaçlıyor.....
Astımda normal sağlıklı çocuklara yapılan tüm aşılar yapılmalıdır. Bu yapılması gereken aşılar dışında grip aşısı ve pnömokok aşısı (Artık sağlık ocaklarında her sağlıklı çocuğa yapılıyor ve her astımlı hasta için de gerekmiyor) hakkında bilgiler burada verilmiştir....
Anneler çocuklarınızı özellikle ilk 6ay anne sütü ile besleyin. İnek sütünü 1 yaşından önce vermeyiniz. Gereksiz antibiyotik vermeyiniz. Bol su için. İdrarınız koyu ise yeteri kadar su içmiyorsunuz demektir. Kaynak sularını tercih edin.
Taze sebze ve meyva tüketimine küçük yaştan itibaren önem veriniz. Meyvalardan özellikle elma astımı önlemede etkili olabilir. Taze sıkılmış meyva suları kullanılabilir.....
Bronş dediğimiz büyük havayollarının iltihabıdır. Çocuklarda erişkine göre oldukça nadirdir. Akut ve kronik olmak üzere ikiye ayrılır. Akut bronşitte etken sıklıkla virüslerdir. Ayrıca bakteriyel enfeksiyonlar, pasif sigara içiciliği ve mide içeriğinin akciğerlere kaçması denilen reflü de akut bronşite neden olabilir.....
Çocukluk çağında en sık görülen hastalıklar solunum yolu enfeksiyonladır. Çocuklarda solunum yolu denince burun ucundan akciğerlerin en küçük hava keseciklerin ekadar olan bölüm anlaşılır. Bu nedenle bu hattaki burun, boğaz, sinüsler, orta kulak, gırtlak (larinks), bronş, bronşit, akciğer dokusu ve zarlarının iltihapları SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONU içine girer....
Astım gelişiminde rol oynadığı kesin kanıtlanmış ve kanıtlanmamış birçok faktörden söz edilmektedir. Bunlar arasında etkisi en net belirlenmiş olan genetik yatkınlıktır. Ailesinde astım öyküsü olan çocuklarda astım riski daha yüksektir. Erkek cinsiyet de astıma yatkınlığı arttırmaktadır. Obesite (fazla kiloluluk) hava yolunun işlevlerini etkileyerek astım riskini arttırmaktadır...
Çocuklarda astım gelişimini önceden belirleyebilecek maalesefki kesin bir bulgu ve bilgi yoktur. Ancak risk faktörleri göz önünde tutularak kalitatif bir risk ön görüsü yapılabilir. Bu risk fakötlerinden en önemlisi...
Çocukların en sık çocuk doktoruna başvuru nedeni ateş yüksekliği ve öksürüktür. En sık ateş yüksekliği nedeni ise de üst solunum yolu enfeksiyonu dediğimiz nezle, grip, farenjit, bedemcik iltihabı (tonsillit) gibi hastalıklardır. Bu hastalıklarda solunum yolunun üst kısmı yani akciğerle devam eden hava yolunun başlangıcını ilgilendirmektedir....
Ölçülü doz inhalerin kullanımı dikkat, el ve solunum koordinasyonu gerektirir.Ancak her hastada bu şartları sağlamak mümkün olmaz. bu nedenle ÖDİ kullanımını kolaylaştırmak ve bir kerede akciğerlere daha fazla ilaç ulaştırılmasını sağlamak amacıyla hazne adı verilen ara bağlantı parçası..
Bazı mekanlarda aşırı nem olabileceği gibi bazı mekanlarda da aşırı kuru hava olabilir, özellikle kış aylarında kaloriferli evlerde ve yaz aylarında klimalı ortamlarda. İnsanlar için ideal nem oranı %45 ile %50 arasındadır. Havanın kuru olması bizleri ve özellikle bebekleri enfeksiyonlara karşı açık tutar, burun ve boğaz bölgemizi kurutur, gözlerde yanmaya ve dudaklarda çatlamaya yol açar, toz oluşumu hızla olur ve buna bağlı olarak alerjisi olanları daha fazla etkiler...
Çocuklarda hava yollarının (Bronş, akciğer içindeki hava keselerinin) çeşitli nedenlerle inflamasyon denilen olaylarla koruyucu mukaza tabakasının hasarlanmasına ve gözenekler oluşmasına neden olmaktadır. Bunun sonucu hava yollarında aşırı bir hassasiyet gelişmekte ve sık sık öksürük, hışıltı, nefes daralması şikayetlerinin ortaya çıkmasıyla sonuçlanan bir hastalıktır...
Astım kelimesini bazı doktorlar kullanmaktan kaçınmaktadır. Bu nedenle astım yerine spastik bronşit, alerjik bronşit, reaktif hava yolu hastalığı, bronşit kelimelerini kullanmaktadırlar. Aslında hepsi aynı anlama gelmektedir. ..
Sık tekrarlayan öksürük, hışıltı (Hırıltı) ve nefes sıkışması astımın en önemli belirtileridir. Oyun oynadıktan sonra, koştuktan sonra, egzersiz yaptıktan sonra nefes sıkışması, hışıltı veya öksürük olması da astımın ö nemli bir belirtisidir.
Astımlı çocukların akciğerleri çok hassas olduğu için çok sık hasta olmakta ve sıklıkla gereksiz antibiotik kullanmaktadırlar..
Öncelikle nefes darlığı, hışıltışı solunum, öksürük ve göğüste sıkışma gibi astım belirtileri olmalıdır. Ailesinde astım, egzema, ilaç alerjisi, alerjik nezle gibi herhangi bir alerjik..
Alerjik hastalıklar anne-babadan gelen genetik yatkınlıkla bağışıklık sistemimizin çevredeki bir alerjene karşı normalde verilmeyen bir yanıtı abartılı olarak vermesi ve bunun sonucunda bu vücudun bundan zarar görmesidir. Eğer bu doku bronş ise astım, burun ise saman nezlesi, göz ise göz alerjisi, barsaklar ise besin alerjisi gelişir...
Allerjik hastalıkların tedavisi mümkündür. Ancak belli kurallar dahilinde çocuğun allerjik hastalık açısından yönetimini planlarsanız mümkündür. Bir kere bu bağlamda aile ve çocuk alerji uzmanı arasında mutabakata sağlanmalıdır: Tedavide ilaç + çevresel önlemler + izlem aynı öneme sahiptir...
Astım Tedavisi hakkında birçok bilgiyi burada bulabilirsiniz. Bu tedaviler ancak bu konuda uzman hekimlerince verilmelidir. Burada yazılanlara göre kendi kendinize tedavi uygulamanız uygun değildir. Buradaki bilgiler doktorunuz tarafından verilen ilaçların etkileri ve niçin verildiğini anlamanız için yazılmıştır...
Bu bölümde Astım tedavisinde ve hastalığoın seyri esnasında karşımıza çıkacak birçok özel durum da neler yapılacağı hakkında kısa bilgiler bulabilirsiniz...
Astım tedavisinde temel ajanlar inhale (nefes yolu ile) verilen ilaçlardır.
Çocuklarda bu tedavinin uygun kullanımı başarıyı belirler.
Erişkin hastalardaki gibi derin nefes alma manevrasını yapamayacak olan çocuklara inhale tedavi verebilmek amacı ile aracı cihazlar gerekir. Bu cihazlar ya bir aerokamera ya da bir nebülizatör olabilir.
Astım tedavisinde temel ajanlar inhale (nefes yolu ile) verilen ilaçlardır.
Çocuklarda bu tedavinin uygun kullanımı başarıyı belirler.
Erişkin hastalardaki gibi derin nefes alma manevrasını yapamayacak olan çocuklara inhale tedavi verebilmek amacı ile aracı cihazlar gerekir. Bu cihazlar ya bir aerokamera ya da bir nebülizatör olabilir..
Astım hava yolunun kronik (müzmin) yangısal (iltihabi) bozukluğu olarak tanımlanabilir. Bu kronik yangı, özellikle gece ve erken sabah saatlerinde yineleyen hışıltı, nefes darlığı ve öksürük ile kendini gösteren bir hava yolu duyarlılığına neden olur. Bu ataklar sırasında genelde değişken olan ve kendiliğinden ya da tedavi ile düzelen hava yolu obstrüksiyonu vardır...

Astım Tedavisi hakkında birçok bilgiyi burada bulabilirsiniz. Bu tedaviler ancak bu konuda uzman hekimlerince verilmelidir. Burada yazılanlara göre kendi kendinize tedavi uygulamanız uygun değildir. Buradaki bilgiler doktorunuz tarafından verilen ilaçların etkileri ve niçin verildiğini anlamanız için yazılmıştır.
Korunma ve Önlemler
Çocuğumda astım gelişmemesi için gebelikte dikkat etmem gereken bir şey var mı?
Hem gebelikte hem de doğumdan sonra sigara dumanına maruziyeti önleme dışında astım gelişmesini önleyecek kanıtlanmış ya da yaygın kabul gören bir girişim yoktur.
Anne sütü ile beslenmek alerjik hastalıkların gelişmesini önler mi?
Evet. Doğumdan sonra anne sütü beslenenlerde inek sütü ve mamalarla beslenenlere göre daha az alerjik hastalıklar gelişmektedir.
Enfeksiyonlardan korunma
Enfeksiyon astım krizini başlatan en önemli sebeptir.
-Gribin yoğun olduğu dönemlerde kalabalık ortamlarda bulunulmamalı ve çocuğun öpülmesi engellenmelidir
-Gereksiz antibiyotik kullanılmamalıdır. Astımlı çocukta enfeksiyon geçirince ne yapması konusunu daha ayrıntılı öğrenmek için tıklayınız.
Grip aşısı
-Grip aşısı yapılması her astımlı hastaya önerilmekle birlikte çok büyük faydası yoktur. Bu nedenle isteyen ailelere yapılabilir. Grip aşısı hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız
Psikolojik etkenlerden korunma
-Stres, aşırı gülme ve ağlama astım krizini başlatabilir. Bu nedenle aşırı stresli olan ve sık psikolojik problemler yaşayanların çocuk psikiyatristi tarafından görülmesi uygun olabilir.
Probiyotikler alerji gelişmesini engeller mi?
Belirgin bir etkisi olmamakla birlikte faydalı etkileri olabileceği yönünde bilgiler vardır. Allerji hastaları için beslenme önerileri için lütfen tıklayınız.
Astım Tedavisinde ilaç Tedavisi Nasıl Yapılır?
İlaç Tedavileri semptom giderici ve kontrol ediciler ikiye ayrılmaktadır.
Semptom Gidericiler (Rahatlatıcılar). Sadece belirtileri konrol eder. Uzun süreli etki göstermez. Kısa süreli kullanılır. En fazla 2 hafta ile 1 ay kullanılır.
B2 agonistler (Ventolin, bricanyl)
Antikolinerjikler (Atrovent)
Kontrol Edici Tedaviler: Bu tedavi grubundaki ilaçlar hastalığın belirtilerini kontrol eden ilaçlardır. Uzun süreli etkilidir. Devamlı kullanılır.
İnhale ve sistemik glikokortikoidler
Lökotrien modifiye edici ilaçlar (Singulair, zespira, notta, carrox, onceair gibi ilaçlar)
Uzun etkili inhale B2-agonistler (Seretide, Symbicort, Foradil Combi gibi kombine ilaçlar)
Uzun etkili oral B2-agonistler
Teofilin (Thedur gibi)
Kromonlar
Anti IgE tedavi (Xolair)
Semptom Gidericiler (Rahatlatıcı tedavi)
B2 agonistler (Ventolin, bricanyl)
Astım semptomalarını rahatlatır. Kısa süreli etkilidir. 2 hafta devamlı kullanılırsa etkisiz hale gelmektedir. Birlikte inhale glikokortikoidlerle birlikte kullanıldığında 1 ay kadar kullanılabilir. 5 dakikada etki olur. Nefes borularında genişleme yapar. Öksürük, hışıltı ne nefes sıkışmasını rahatlatır. Etkisi 2 saat sürer.
Ağızdan kullanılan şurup formlarının etkileri çok azdır ve yan etkileri fazladır. Bu nedenle mecbur kalınmadıkça kullanılmaları tavsiye edilmez.
Yan etkileri
Tremor, baş ağrısı, çapıntı ve ajitasyon yapabilir. Bu belirtiler görülünvce doktorunuzla temasa geçmelisiniz ve kullanıma ara vermelisiniz.
Antikolinerjikler (Atrovent)
Ciddi astım sıkışmasında ventolin ile birlikte kullanılır. Nebul ampulleri vardır ve ventolin nebul ile karıştırılabilir.
Yan etki: Önemli bir yan etkisi yoktur.
İnhale ve sistemik glikokortikoidler (Fliksotide, pulmicort, inflocort gibi)
En etkili kontrol edici ilaçtır. Tüm yaş gruplarına uygundur ve ilk seçenektir. Astım semptomlarını kontrol eder. İlaç kesilince belirtiler tekrar ortaya çıkar.
Yan etkileri
Büyüme üzerine etkileri var mıdır?: Düşük dozda ergenlik gecikmesine bağlı geri kalır ancak final boy değişmez. Bu ilaç kullanılmadığı taktirde astımı kontrol altına alınamayan astımlı hastaların boyu daha çok etkilenir. Yüksek doz büyüme geriliğine neden olur. Bu nedenden dolayı astım konusunda uzman olan çocuk alerji uzmanlarınca dozlar ayarlanmalıdır.
Kemikler üzerine etkisi var mıdır?: Çocuklarda kırık riskini istatistiksel olarak anlamlı artış oluşturmamış. Ağızdan alınan glikokortikoid kullanımı kırık riskini artırır. İnhale steroid alınmasıyla ağızdan alınan glikokortikoid kullanımı en aza iner.
Göze etki eder mi?: Etkisi yoktur.
Davranışlara etki yapar mı?: Belirgin bir etkisi yoktur.
Ağız içinde aft yapar mı?: Uygulama sonrası dişler fırçalanmaz veya ağız su ile gargara edilmez ise aftlar olabilir. Bu nedenle diş fırçalaması ve su çalkalaması yapılmalıdır.
Ses kısıklığı yapar mı?: Çok nadirdir.
Diş çürükleri yapar mı?: Yapmaz. Dişlerde erozyon ventoline bağlı olabilir. Bu nedenle dişler ventolin sonrası da dişler fırçalanmalıdır ve su ile çalkalanmalıdır.
Singulair, zespira, notta, carrox, onceair gibi ilaçlar
İnhale glikokortikoidlerden daha az etkilidir. 2. tercih edilen ilaçlardır. 6 ay ile 2 yaş arasında poşet halinde portakal suyu gibi meyva suları veya besinlerle verilir. 2 yaş ile 14 yaş arasında çüğneme tabletleri vardır. 14 yaş üstünde içilen tabletleri vardır.
Yan etki: Belirgin bir yan etkisi yoktur.
Seretide, Symbicort, Foradil Combi gibi kombine ilaçlar
Bu ilaçlar astım uzmanlarınca yazılan ilaçlardır. İçinde uzun etkili rahatlatıcı ve inhale glikokortikoidler vardır.
Yan etkileri:
İnhale glikokortikoidlerde görülen yan etkiler ve rahatlatıcı tedavilerde görülen yan etkiler görülür.
Diğer ilaçlar ile birlikte uzman ellerce verilmesi gereken ilaçlardır. Günde 2 doz ve ağızdan verilir.
Yan etkileri: Çok fazladır. Bu nedenle yakın takip gerekir.
En sık iştahsızlık, bulantı, kusma ve baş ağrısı, ajitasyon, çarpıntı, kalp hızında artma, aritmiler, karın ağrısı, ishal, nadiren mide kanaması olabilir. Doz aşımlarına bağlı ölümcül olabiliyor.
Kandaki IgE seviyesi yüksek olan ve astım belirtileri diğer ilaçlarla kontrol altına alınamayan 12 yaş üstündeki hastalara uygulanır.
Yan etki: Güvenli gibi görünmektedir
Diğer ilaçlarla kontrol altına alınamayan hastalarda kullanılır. Astım konusunda uzman çocuk alerji uzmanlarınca verimelidir
Yan etkiler:
Ciddi yan etkileri olur. Osteoporoz, hipertansiyon, şker hastalığı, şişmanlık, katarakt, göz basıncında artma, deride striaya yol açan incelme, kolay berelenme ve kas zayıflığı yapabilmektedir. Bu nedenle mümkün olduğunca çok kısa süre kullanılmalıdır.
Uzm. Dr Adnan AYDOĞDU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı